سبد خرید شما خالی است.
زمان مطالعه13 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
علت سیاه شدن طلا چیست ؟ راهکارهای عملی برای احیای براقیت اولیه به چه صورت است؟ خوشبختانه بسیاری از کدر شدگیهای سطحی بدون نیاز به تجهیزات پیچیده و در خانه قابل رفع هستند.
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بعد از مدتی استفاده از انگشتر یا گردنبند مورد علاقهتان، متوجه شوید که درخشش روز اول را ندارد یا لکههای تیره روی آن ظاهر شده است. در چنین شرایطی اولین سوالی که به ذهن خطور میکند این است که علت سیاه شدن طلا چیست؟
طلا به خودی خود یک فلز نجیب و غیرواکنشی است، یعنی در حالت خالص با اکسیژن یا رطوبت هوا واکنش نمیدهد و زنگ نمیزند. اما از آنجایی که طلای خالص (۲۴ عیار) بسیار نرم است، برای ساخت جواهرات آن را با فلزات دیگری مانند مس، نقره یا نیکل ترکیب میکنند تا به سختی مطلوب برسد. دقیقاً همین آلیاژها هستند که در مجاورت عوامل محیطی واکنش نشان داده و باعث میشوند شما به دنبال پاسخ این باشید که چرا طلا سیاه میشود.
وقتی صحبت از عیار ۱۸ یا ۱۴ به میان میآید، یعنی بخشی از زیورآلات شما را فلزاتی تشکیل میدهند که میل ترکیبی بالایی با اکسیژن و گوگرد دارند. برای مثال، مس موجود در آلیاژ طلا در واکنش با رطوبت و اکسیژن، اکسید شده و لایهای تیره روی سطح ایجاد میکند. همچنین، گوگرد موجود در هوا یا مواد شوینده میتواند با نقره ترکیب شده و سولفید نقره ایجاد کند که عاملی کلیدی در پاسخ به سوال علت سیاه شدن طلا چیست محسوب میشود. در واقع، این یک فرآیند طبیعی در فلزات ترکیب شده است و لزوماً به معنای بدل بودن یا کیفیت پایین طلای شما نیست، بلکه نشاندهنده تعامل آلیاژ با محیط اطراف است.
در این بخش به طور دقیقتر و با نگاهی تخصصیتر به جزئیات فنی میپردازیم تا متوجه شویم ریشه اصلی تغییرات شیمیایی و علت سیاه شدن طلا چیست. شناخت این 10 مورد به شما کمک میکند تا متناسب با سبک زندگی خود، از داراییهای ارزشمندتان بهتر مراقبت کنید.
مس رایجترین فلزی است که برای افزایش استحکام و ایجاد رنگ صورتی (رزگلد) یا زرد استاندارد به طلا اضافه میشود. مس به شدت با اکسیژن محیط واکنش داده و اکسید مس تیره رنگ تولید میکند. این اصلیترین دلیل علمی در پاسخ به این سوال است که علت سیاه شدن طلا چیست.
گازهای گوگردی نه تنها در آلودگی هوای شهرهای بزرگ، بلکه در مواد غذایی مثل تخممرغ و پیاز نیز وجود دارند. گوگرد با نقره موجود در آلیاژ طلا واکنش داده و لایهای تیره از سولفید نقره ایجاد میکند که باعث کدر شدن سطح جواهر میشود.
کلر یک حلال شیمیایی قوی برای فلزات پایه است. تماس مداوم با آب استخر یا استفاده از وایتکس بدون دستکش، باعث ایجاد ریزترکهایی در ساختار طلا میشود که نه تنها رنگ آن را سیاه میکند، بلکه باعث تردی و شکستن ناگهانی طلا نیز میگردد.
بدن برخی افراد به طور طبیعی اسیدیتر از دیگران است. تعریق این افراد حاوی غلظت بالایی از آمونیاک و اسیدهای آلی است که با فلزات ترکیب شده و لکههای تیره یا سبز رنگی روی پوست و طلا باقی میگذارد.
بسیاری از پودرهای آرایشی حاوی ترکیباتی هستند که از طلا سختترند. سایش این ذرات میکروسکوپی با سطح طلا، باعث تراشیده شدن لایه بسیار نازکی از آن شده و آن را به صورت پودری سیاه رنگ نشان میدهد. این یکی از موارد غافلگیرکننده در بررسی علت سیاه شدن طلا چیست محسوب میشود.
در مناطق صنعتی یا شهرهای پرترافیک، ذرات معلق کربن و دوده روی سطح براق طلا مینشینند. این ذرات با چربی طبیعی پوست ترکیب شده و لایهای چسبنده و تیره ایجاد میکنند که درخشش فلز را کاملاً از بین میبرد.
برخی صابونها یا اسکرابها که دارای دانههای ریز هستند، به مرور زمان روی جلا و پولیش طلا خط و خش ایجاد میکنند. این خراشهای ریز، نور را به درستی بازتاب نمیدهند و باعث میشوند طلا تیره و کدر به نظر برسد.
رطوبت به عنوان یک کاتالیزور (سرعتدهنده) در واکنشهای شیمیایی عمل میکند. در مناطق ساحلی و شرجی، سرعت اکسیداسیون آلیاژها بسیار بالاتر است. اگر در چنین مناطقی زندگی میکنید، دانستن اینکه علت سیاه شدن طلا چیست برای شما حیاتیتر است تا طلا را در محفظههای کاملاً خشک نگه دارید.
در مورد طلای سفید، علت سیاه یا زرد شدن معمولاً از بین رفتن روکش رودیوم است. رودیوم فلزی بسیار درخشان و مقاوم است، اما با اصطکاک مداوم از بین میرود و لایه زیرین که کدرتر است نمایان میشود.
گاهی اوقات مشکل از نحوه استفاده شما نیست، بلکه به مرحله تولید بازمیگردد. اگر در کارگاه طلاسازی، عملیات “پرداخت” یا “آبکاری” به درستی انجام نشده باشد، منافذ میکروسکوپی روی سطح فلز باقی میماند. این منافذ محل تجمع آلودگی و چربی میشوند و به سرعت تغییر رنگ میدهند.
همچنین، اگر ضخامت روکش رادیوم در طلای سفید کافی نباشد، با کمترین اصطکاک از بین رفته و لایهای کدر و تیره زیر آن نمایان میشود. این نقص فنی، یکی از دلایل اصلی است که چرا برخی طلاهای نو به سرعت درخشش خود را از دست میدهند.
| عیار طلا | درصد خلوص | میزان مقاومت در برابر سیاهی |
| ۲۴ عیار | ۹۹.۹٪ | بسیار عالی (تقریباً سیاه نمیشود) |
| ۲۲ عیار | ۹۱.۶٪ | عالی (تغییر رنگ بسیار ناچیز) |
| ۱۸ عیار | ۷۵٪ | خوب (رایجترین و استانداردترین حالت) |
| ۱۴ عیار | ۵۸.۵٪ | متوسط (نیاز به مراقبت و تمیزکاری مداوم) |
| ۹ عیار | ۳۷.۵٪ | ضعیف (به سرعت کدر و سیاه میشود) |
درک این موارد نشان میدهد که نگهداری از طلا تنها به معنای دوری از سارقان نیست، بلکه محافظت در برابر عوامل شیمیایی سادهای است که هر روز با آنها در تماس هستیم.
» بیشتر بدانید
همیشه پیشگیری بهتر از درمان است. با رعایت چند نکته ساده، میتوانید نیاز به جستجو درباره اینکه علت سیاه شدن طلا چیست را به حداقل برسانید.
جداسازی هنگام فعالیت بدنی: تعریق و ضربات فیزیکی در باشگاه یا هنگام ورزش، دشمن درخشش طلا هستند.
جعبههای پارچهای و جداگانه: طلا را در کنار بدلیجات یا نقره قرار ندهید. تماس فلزات مختلف با یکدیگر میتواند واکنشهای گالوانیک ایجاد کرده و سرعت تیره شدن را بالا ببرد. استفاده از کیسههای کوچک پارچهای یا جعبههای مخملی بهترین راهکار است.
استفاده از گچ یا بستههای رطوبتگیر: قرار دادن یک تکه گچ کوچک در جعبه جواهرات، رطوبت و گازهای گوگردی محیط را جذب کرده و از کدر شدن آلیاژها جلوگیری میکند.
فکر میکنید تا به حال چند بار با مواد شوینده قوی به جان جواهراتتان افتادهاید و ناخواسته به آنها آسیب زدهاید؟
جالب است بدانید که گاهی اوقات عامل اصلی کدر شدن جواهرات، بدن خود ماست. تعریق بدن حاوی اسیدها و نمکهایی است که میتواند سرعت اکسیداسیون را در فلزات پایه طلا چند برابر کند.
میزان PH پوست هر فرد متفاوت است؛ به همین دلیل است که طلای یک فرد ممکن است سالها درخشان بماند، اما برای فرد دیگری در عرض چند ماه کدر شود. علاوه بر این، استفاده از عطرها، لوسیونها، کرمهای ضدآفتاب و مواد آرایشی، از مهمترین پارامترها در بررسی علت سیاه شدن طلا چیست هستند.
ترکیبات شیمیایی موجود در این محصولات با لایه سطحی جواهر واکنش داده و رسوبی کدر ایجاد میکنند. توصیه میشود همیشه طلا و جواهر خود را در آخرین مرحله آماده شدن (بعد از اسپری عطر و جذب کرم) بپوشید تا تماس مستقیم با این مواد به حداقل برسد.
اگر عادت دارید با جواهرات خود به استخر بروید یا کارهای خانه را انجام دهید، باید منتظر تغییر رنگ آنها باشید. کلر موجود در آب استخر دشمن شماره یک ساختار مولکولی طلا و بهویژه سنگهای قیمتی است. کلر میتواند باعث سست شدن پیوندهای آلیاژی و در نهایت کدر شدن و حتی شکستن قطعات ظریف شود. در واقع، یکی از پاسخهای فنی به سوال علت سیاه شدن طلا چیست، همین فرسودگی ناشی از ترکیبات هالوژنی مانند کلر و سفیدکنندههای خانگی است.
همه سیاهیها و لکهها منشأ یکسانی ندارند. شناسایی نوع تغییر رنگ به شما کمک میکند تا روش درمانی درستی را انتخاب کنید.
گاهی اوقات طلا سیاه نمیشود، بلکه پوست شما زیر انگشتر یا دستبند سیاه یا سبز میشود. این پدیده معمولاً به دلیل واکنش مس با اسیدهای پوست ایجاد میشود. این موضوع یکی از جنبههای فرعی اما مهم در مبحث علت سیاه شدن طلا است. در این حالت، طلا با کشیدن یک پارچه نرم تمیز میشود، اما برای جلوگیری از بازگشت لکه، شاید نیاز باشد داخل رکاب انگشتر را با لایهای بسیار نازک از لاک ناخن بیرنگ بپوشانید یا عیار طلای خود را به سطوح بالاتر ارتقا دهید.
طلای سفید در واقع آلیاژی از طلای زرد با فلزات سفیدرنگ است که با لایهای از رودیوم پوشانده شده است. با گذشت زمان، این لایه رودیوم از بین رفته و رنگ متمایل به زرد زیرین نمایان میشود. این فرآیند ممکن است توسط کاربر به عنوان “سیاه شدن” تعبیر شود، در حالی که در واقعیت، فرسایش پوشش محافظ است. دانستن این تفاوتهای ساختاری، دید عمیقتری نسبت به اینکه علت سیاه شدن طلا به شما میدهد.
| نوع تغییر | علت اصلی | راهکار اولیه |
| لکه سیاه سطحی | واکنش با گوگرد یا اکسیژن | تمیز کردن با پارچه پولیش |
| زرد شدن طلای سفید | از بین رفتن روکش رودیوم | تجدید روکش در کارگاه |
| سیاه شدن پوست | اکسیداسیون مس یا نیکل | شستشوی مداوم و خشک کردن طلا |
| کدر شدن عمومی | رسوب چربی و مواد آرایشی | حمام آب گرم و شوینده ملایم |
بعد از اینکه متوجه شدیم علت سیاه شدن طلا چیست، نوبت به راهکارهای عملی برای احیای براقیت اولیه میرسد. خوشبختانه بسیاری از کدر شدگیهای سطحی بدون نیاز به تجهیزات پیچیده و در خانه قابل رفع هستند. نکته کلیدی این است که در انتخاب روش تمیز کردن، به نوع نگینها و ظرافت قطعه توجه کنید؛ چرا که سنگهای قیمتی مانند زمرد یا مروارید در برابر مواد شیمیایی و حتی آب داغ بسیار حساس هستند.
سادهترین و ایمنترین روش برای از بین بردن چربیها و آلودگیهای انباشته شده، استفاده از یک حمام آب گرم (نه جوش) است.
نحوه اجرا: چند قطره مایع ظرفشویی ملایم را در ظرف آب گرم بریزید و طلا را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در آن قرار دهید.
جزئیات فنی: با یک مسواک بسیار نرم (ترجیحاً مسواک کودک) به آرامی شیارها و پشت نگینها را تمیز کنید. سپس با آب ولرم آبکشی کرده و حتماً با یک دستمال بدون پرز یا پارچه مایکروفایبر کاملاً خشک کنید. باقی ماندن رطوبت خود میتواند یکی از عوامل فرعی در بررسی علت سیاه شدن طلا باشد.
اگر لکههای سیاه ناشی از اکسیداسیون مس و نقره قویتر از آن هستند که با صابون پاک شوند، میتوانید از واکنش الکتروشیمیایی جوششیرین و آلومینیوم استفاده کنید.
روش کار: ته یک ظرف را با ورق آلومینیوم بپوشانید، طلا را روی آن قرار دهید و مخلوطی از جوششیرین و آب داغ را روی آن بریزید. تبادل یونها بین آلومینیوم و لایه اکسید شده روی طلا، باعث میشود سیاهیها به سرعت به لایه آلومینیومی منتقل شوند. این روش برای زنجیرهای ظریف که مسواک زدن آنها سخت است، بسیار کارآمد است.
گاهی اوقات عمق آسیب یا نوع آلیاژ به گونهای است که روشهای خانگی کارساز نیستند. در این موارد، متخصصان از ابزارهای پیشرفتهتری استفاده میکنند که علاوه بر تمیز کردن، لایه محافظ را نیز بازسازی میکنند.
دستگاه اولتراسونیک (Ultrasonic Cleaner)
این دستگاه با ایجاد امواج صوتی با فرکانس بالا در یک محلول خاص، میلیونها حباب ریز میکروسکوپی ایجاد میکند. انفجار این حبابها باعث میشود سختترین جرمها از نقاطی که دسترسی به آنها غیرممکن است (مانند داخل قفلها یا زیر چنگهای نگین) جدا شوند. اگر پس از بررسی دریافتید که علت سیاه شدن طلا چیست و متوجه شدید جرمها در عمق بافت نفوذ کردهاند، اولتراسونیک بهترین گزینه است. البته هشدار: هرگز مروارید، فیروزه یا اوپال را در این دستگاه قرار ندهید!
پرداخت و آبکاری مجدد (Polishing & Plating)
در مواردی که سطح طلا دچار خراشهای ریز شده و کدر به نظر میرسد، طلاساز با استفاده از چرخهای پرداخت و خمیر مخصوص (Rouge)، یک لایه بسیار نازک از سطح را صیقل میدهد. برای طلای سفید، پس از پرداخت، قطعه در وان رودیوم قرار میگیرد تا سفیدی درخشان خود را باز یابد. این فرآیند پاسخی قطعی به تغییر رنگهایی است که ریشه در فرسایش فیزیکی دارند.
۱. آیا خمیردندان برای تمیز کردن طلا خوب است؟ خیر! بسیاری از خمیردندانها حاوی مواد ساینده میکروسکوپی هستند که روی سطح نرم طلا خراش ایجاد میکنند. این خراشها در ابتدا دیده نمیشوند اما به مرور زمان باعث جذب بیشتر آلودگی و کدر شدن سریعتر میشوند.
۲. چرا فقط انگشتر من سیاه میشود اما گوشوارههایم نه؟ چون دستها مدام در تماس با صابون، مواد شوینده، کرمهای دست و عرق هستند. اصطکاک انگشتر با اشیاء مختلف نیز لایه محافظ را زودتر از بین میبرد.
۳. آیا طلای ۱۸ عیار هم سیاه میشود؟ بله، هرچند کمتر از عیارهای پایینتر مثل ۹ یا ۱۰، اما به دلیل وجود ۲۵ درصد فلزات دیگر در آلیاژ ۱۸ عیار، همچنان احتمال اکسیداسیون وجود دارد.
۴. سرکه برای تمیز کردن طلا مناسب است؟ سرکه اسیدی است و میتواند برای برخی سنگها و حتی برخی آلیاژها مضر باشد. استفاده از محلولهای بازی ضعیف مثل صابون بسیار ایمنتر است.
اگر قطعهای دارید که با هیچ روشی درخشش خود را باز نمییابد، شاید زمان آن رسیده که آن را به یک کارشناس خبره بسپارید تا با آبکاری حرفهای، جانی دوباره به آن ببخشد. ما در بخش خدمات پس از فروش، آماده بازگرداندن زیبایی به خاطرات طلایی شما هستیم.
